İşçinin iş sözleşmesini sona erdirmesi her zaman istifa olarak değerlendirilmez. 4857 sayılı İş Kanununun 24. maddesinde belirtilen koşulların bulunması halinde işçi, bildirim süresini beklemeksizin sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.
Haklı fesih nedenleri
Kanun; sağlık sebepleri, ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri ile zorlayıcı sebepler başlıkları altında çeşitli haklı fesih halleri düzenler. Ücretin kanuna veya sözleşmeye uygun biçimde hesaplanmaması ya da ödenmemesi de somut koşullara göre haklı fesih bakımından önem taşıyabilir.
Fesih iradesinin açık olması
İşçinin hangi nedenle sözleşmeyi sona erdirdiği uyuşmazlık halinde önem kazanır. Bu nedenle fesih gerekçesinin olayla uyumlu, açık ve ispatlanabilir olması gerekir. Sonradan ileri sürülen nedenlerle fesih anında açıklanan neden arasındaki ilişki ayrıca değerlendirilir.
Deliller
Banka kayıtları, ücret bordroları, çalışma kayıtları, mesajlaşmalar, ihtarnameler, sağlık kayıtları ve tanık anlatımları fesih nedenine göre önem kazanabilir. Tek bir delilin bütün uyuşmazlığı ispatladığı varsayılmamalıdır.
Kıdem ve ihbar bakımından sonuç
Haklı fesih koşullarının oluştuğunun kabul edilmesi halinde kıdem tazminatı yönünden ayrıca hak kazanma koşulları değerlendirilir. İşçinin haklı nedenle derhal feshi, niteliği gereği işverenden ihbar tazminatı talep edilen olağan bildirimli fesih modeliyle aynı değildir.