Yıllık ücretli izin, işçinin dinlenme hakkına ilişkin temel çalışma hakkıdır. İşyerinde deneme süresi dahil en az bir yıl çalışan işçi yıllık izne hak kazanır ve bu haktan vazgeçilemez. İzin süresi hizmet süresine, bazı çalışan gruplarında yaşa ve yer altı işlerinde özel artırıma göre belirlenir.
Yıllık izne ne zaman hak kazanılır?
4857 sayılı İş Kanunu’nun 53. maddesine göre işyerinde işe başlanılan günden itibaren, deneme süresi de dahil olmak üzere en az bir yıl çalışan işçiye yıllık ücretli izin verilir. Bu nedenle deneme süresinde geçen çalışma yıllık izin kıdeminin dışında bırakılamaz.
Deneme döneminin hukuki yapısı için
Deneme Süresi
rehberini inceleyebilirsiniz.
Yıllık izin süreleri ne kadardır?
Kanuni asgari süre, hizmet süresi bir yıldan beş yıla kadar olanlarda beş yıl dahil en az 14 gün; beş yıldan fazla ve on beş yıldan az olanlarda en az 20 gün; on beş yıl ve daha fazla hizmeti bulunanlarda en az 26 gündür. İş veya toplu iş sözleşmesiyle bu süreler artırılabilir.
Yaşa göre özel asgari süre var mıdır?
On sekiz yaşında veya daha küçük işçiler ile elli yaşında veya daha büyük işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi 20 günden az olamaz. Bu koruma, hizmet süresine göre ortaya çıkacak daha uzun izin hakkını azaltmaz; yalnız asgari koruma sağlar.
Yer altı işlerinde süre nasıl uygulanır?
Yer altı işlerinde çalışan işçilerin İş Kanunu’nda belirtilen yıllık ücretli izin süreleri dörder gün artırılarak uygulanır. Bu özel artırımla birlikte işçinin hizmet süresine göre belirlenen temel izin süresinin doğru tespit edilmesi gerekir.
Aynı işverenin farklı işyerlerindeki süreler birleşir mi?
Yıllık izne hak kazanma süresinin hesabında aynı işverenin bir veya çeşitli işyerlerinde geçen çalışma süreleri kural olarak birleştirilir. İşçinin şube veya işyeri değiştirmiş olması tek başına yıllık izin kıdeminin sıfırlanması sonucunu doğurmaz.
Yıllık izin bölünebilir mi?
Kanunun güncel 56. maddesine göre yıllık izin, tarafların anlaşmasıyla bölümler halinde kullanılabilir; ancak bölümlerden birinin 10 günden az olmaması gerekir. İşverenin tek taraflı olarak yıllık izni çok sayıda kısa parçaya bölmesi, izin hakkının dinlenme amacına aykırı sonuç yaratabilir.
Hafta tatili ve resmi tatiller izin gününden sayılır mı?
Yıllık izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri yıllık izin süresinden sayılmaz. Bu nedenle takvim hesabı yalnız başlangıç ve bitiş tarihleri arasındaki gün sayısına bakılarak yapılmamalıdır. Resmi tatil günleri ayrıca çıkarılmalıdır.
Resmi tatil ücret ve çalışma düzeni için
Ulusal Bayram ve Genel Tatil
sayfasına bakabilirsiniz.
İzin sırasında ücret ne zaman ödenir?
4857 sayılı İş Kanunu’nun 57. maddesi, yıllık izin dönemine ilişkin ücretin işçi izne başlamadan önce peşin veya avans olarak verilmesini öngörür. Değişken ücret sistemlerinde izin ücretinin hesabı için kanundaki özel ortalama yöntemleri uygulanabilir.
Yıllık izin yerine ücret ödenebilir mi?
İş ilişkisi devam ederken yıllık iznin temel amacı fiili dinlenmedir. İşçinin izni kullanmayıp bunun yerine ücret alması, yıllık izin hakkının kullanımının yerini kural olarak tutmaz. Kullanılmayan izinlerin ücret alacağına dönüşmesi esas olarak iş sözleşmesinin sona ermesiyle gündeme gelir.
Sözleşme sona erdiğinde kullanılmayan izin ne olur?
İş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde hak kazanılmış fakat kullanılmamış yıllık izin sürelerine ait ücret, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden işçiye veya hak sahiplerine ödenir. Bu nedenle fesih tarihi ve kullanılmamış izin gün sayısı hesap bakımından önemlidir.
İzin kullandırıldığını kim ispatlar?
Yıllık iznin gerçekten kullandırıldığını gösteren izin kayıtlarının düzenli tutulması önemlidir. İzin formu, izin kayıt belgesi, elektronik izin sistemi ve çalışma çizelgesi gibi belgeler birlikte değerlendirilebilir. Ücret bordrosunda yalnız “izin” ibaresi bulunması ile fiilen dinlenme süresinin kullandırıldığı her durumda aynı anlamı taşımaz.
İşçinin istediği tarihte izin kullanma hakkı var mıdır?
Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliğine göre işçi izin talebini önceden bildirir; işveren veya izin kurulu işçinin istediği tarihle mutlak olarak bağlı değildir. Ancak izin planlamasında işçinin talebi ile işin durumu birlikte dikkate alınır. İzin hakkının sürekli ertelenmesi ve fiilen kullandırılmaması farklı bir hukuki sorun yaratabilir.
Hangi belgeler kontrol edilmelidir?
- İşe giriş ve hizmet süresi kayıtları,
- Yıllık izin kayıt belgesi,
- İmzalı veya elektronik izin talepleri,
- Puantaj ve vardiya çizelgeleri,
- Bordro ve banka kayıtları,
- İş sözleşmesinin sona erme tarihi,
- Kullanılmış ve bakiye izin günleri.
Sonuç
Yıllık izin hesabında yalnız toplam çalışma yılı değil; deneme süresi, aynı işverendeki önceki çalışma, yaş, yer altı işi, izinlerin bölünmesi, resmi tatiller ve fiili kullanım belgeleri birlikte değerlendirilmelidir. İş ilişkisi sona erdiğinde bakiye izin günlerinin ücret alacağına dönüşmesi ayrıca hesaplanır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Hizmet geçmişi ve izin kayıtları somut hesabı değiştirebilir.
İzin kayıtlarının yıllar itibarıyla tutulması neden önemlidir?
Yıllık izin hakkı hizmet süresi ilerledikçe değişebildiği için yalnız toplam kullanılan izin gününü gösteren tek bir rakam yeterli olmayabilir. Hangi hizmet yılında kaç gün hak kazanıldığı, hangi tarihler arasında izin kullanıldığı ve her yıl sonunda kalan bakiyenin ne olduğu ayrı biçimde izlenirse iş sözleşmesinin sona erdiği tarihte kullanılmamış izin hesabı daha sağlıklı yapılabilir.