Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma, normal iş günü ücretinden ayrı bir ücret ve çalışma rejimine tabidir. Bu günlerde çalışılıp çalışılmayacağı, iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesindeki düzenlemeler ile işçinin onayı bakımından; ücret ise 4857 sayılı İş Kanunu’nun genel tatil hükümleri bakımından incelenmelidir.
Hangi günler ulusal bayram ve genel tatildir?
Ulusal bayram ve genel tatil günleri esas olarak 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun ile belirlenir. İş Kanunu’ndaki ücret hükümleri, mevzuatta ulusal bayram veya genel tatil olarak kabul edilen bu günlerde uygulanır. Yıllara göre takvim tarihleri özellikle dini bayramlar yönünden değiştiği için bordro incelemesinde ilgili yılın resmi tatil takviminin esas alınması gerekir.
Bu günlerde çalışmak zorunlu mudur?
4857 sayılı İş Kanunu’nun 44. maddesine göre ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışılıp çalışılmayacağı iş veya toplu iş sözleşmesiyle kararlaştırılabilir. Sözleşmelerde bu konuda hüküm bulunmuyorsa işçinin onayı gerekir. Bu nedenle yalnız işyerinin açık olması, her çalışan bakımından çalışma koşulunun aynı biçimde oluştuğu anlamına gelmez.
Tatil gününde çalışmayan işçiye ücret ödenir mi?
İş Kanunu’nun 47. maddesi kapsamındaki işçiye, ulusal bayram veya genel tatil gününde çalışmaması halinde o güne ait ücreti bir iş karşılığı olmaksızın tam olarak ödenir. Başka bir ifadeyle işçinin tatil yapması kural olarak o günün normal ücretini ortadan kaldırmaz.
Çalışılırsa ne kadar ücret doğar?
İşçi ulusal bayram veya genel tatil gününde çalışırsa normal tatil günü ücretine ek olarak çalışılan her gün için ayrıca bir günlük ücret ödenmesi öngörülür. Böylece çalışma karşılığında toplam ekonomik sonuç, o gün için normal ücret ile ilave bir günlük ücret unsurunu içerir. İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi daha yüksek bir hak tanıyabilir.
Kısmi çalışma halinde nasıl değerlendirme yapılır?
Tatil gününde fiilen ne kadar çalışıldığına ilişkin uyuşmazlıklarda işyerinin çalışma düzeni, vardiya kayıtları ve ücret sistemi önemlidir. Özellikle saat ücretli, kısmi süreli veya vardiyalı çalışanlarda ücret hesabının hangi günlük çalışma süresine göre yapıldığı açık biçimde gösterilmelidir. Aynı kayıtların fazla çalışma hesabında da kullanılması çifte hesaplamaya yol açmamalıdır.
UBGT çalışması fazla çalışma ile aynı mıdır?
Hayır. Ulusal bayram ve genel tatil ücreti ile haftalık 45 saati aşan fazla çalışma farklı hukuki nedenlere dayanır. Aynı çalışma haftasında her iki koşulun da gerçekleştiği ileri sürülüyorsa, hangi saatlerin hangi alacak kaleminde değerlendirildiği açıkça ayrıştırılmalıdır. Fazla çalışma hakkında
Fazla Çalışma
rehberini inceleyebilirsiniz.
Hafta tatili ile farkı nedir?
Hafta tatili, yedi günlük dönem içinde dinlenme hakkına ilişkin ayrı bir kurumdur. Ulusal bayram veya genel tatil ise kanunla belirlenmiş özel günlere ilişkindir. Bir resmi tatilin hafta tatiline denk geldiği durumlarda ücret ve çalışma düzeni somut çalışma sistemi üzerinden değerlendirilmelidir. İlgili temel bilgiler için
Hafta Tatili
sayfasına bakabilirsiniz.
Çalışmanın ispatında hangi kayıtlar önemlidir?
- Puantaj ve vardiya çizelgeleri,
- Kart basma veya giriş çıkış kayıtları,
- Bordro ve banka ödeme kayıtları,
- İşyeri çalışma takvimi,
- Görev ve nöbet listeleri,
- Elektronik sistem kayıtları,
- Somut çalışma düzenini bilen kişilerin anlatımları.
Bordroda UBGT tahakkuku bulunması ne ifade eder?
Bordroda genel tatil tahakkuku bulunması önemli bir kayıt olmakla birlikte uyuşmazlıkta tahakkukun hangi gün ve hangi çalışma karşılığı yapıldığı incelenmelidir. Banka ödemesi, bordrodaki miktar ve fiili çalışma günleri karşılaştırılabilir. Yalnız başlık bulunması ile bütün dönemlerin eksiksiz ödendiği sonucu otomatik olarak kurulmaz.
Yıllık izin dönemine denk gelen resmi tatiller ne olur?
4857 sayılı İş Kanunu’nun yıllık izin hükümlerine göre yıllık izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri yıllık izin süresinden sayılmaz. Bu nedenle izin başlangıç ve dönüş tarihi hesaplanırken takvimdeki resmi tatiller ayrıca kontrol edilmelidir.
Zamanaşımı ve talep dönemi neden önemlidir?
Ücret niteliğindeki işçilik alacaklarında talebin hangi çalışma dönemini kapsadığı ve ilgili zamanaşımı rejimi ayrıca değerlendirilmelidir. Hesap tablosunda her yılın resmi tatil günleri, çalışılan gün sayısı ve yapılan ödemeler ayrı gösterildiğinde hem talep sınırı hem de denetim kolaylaşır.
Sonuç
Ulusal bayram ve genel tatil alacağı, yalnız takvimdeki resmi tatil günlerinin sayılmasıyla belirlenmez. İşçinin o gün çalışıp çalışmadığı, sözleşmesel çalışma düzeni, ödeme kayıtları ve varsa daha elverişli sözleşme hükümleri birlikte incelenmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Çalışma ve ödeme düzeni somut işyerine göre değişebilir.
Çalışılmayan tatil günü ile çalışılan tatil günü neden ayrılmalıdır?
Ulusal bayram ve genel tatil düzenlemesinde önce ilgili günün mevzuata göre tatil günü olup olmadığı, daha sonra işçinin o gün fiilen çalışıp çalışmadığı belirlenmelidir. Çalışılmayan tatil gününün ücret rejimi ile fiili çalışma karşılığında doğan ilave ücret aynı hesap kalemi gibi ele alınmamalıdır. Bu ayrım özellikle uzun dönemli işçilik alacağı hesaplarında gün sayısının ve ödeme kontrolünün doğru yapılmasını sağlar.
Daha elverişli sözleşme hükmü bulunabilir mi?
Kanundaki düzenleme asgari çalışma hakkını belirler. İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi ulusal bayram ve genel tatil çalışması karşılığında işçi lehine daha yüksek bir ödeme öngörebilir. Bu nedenle yalnız kanuni günlük ücret hesabı yapılmadan önce sözleşmeler, toplu iş sözleşmesi hükümleri ve işyerinde düzenli biçimde uygulanan ücret sistemi incelenmelidir.