Meslek hastalığında SGK süreci, yalnız bir hastane raporunun Kuruma gönderilmesinden ibaret değildir. Hastalığın yapılan işten veya işin yürütüm koşullarından kaynaklanıp kaynaklanmadığı, yetkili sağlık hizmet sunucularının raporları, tıbbi belgeler, gerekli görülürse çalışma koşullarına ilişkin incelemeler ve Kurum Sağlık Kurulu değerlendirmesi birlikte önem taşır. Tıbbi tanı ile sosyal güvenlik hukuku bakımından meslek hastalığı tespiti birbirinden ayrılmalıdır.
Meslek hastalığının yasal tanımı nedir?
5510 sayılı Kanunun 14 üncü maddesi meslek hastalığını, sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları nedeniyle uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik hâli olarak düzenler. Hastalık ile çalışma koşulları arasında mesleki bağlantının kurulması gerekir.
Hastane tanısı tek başına yeterli midir?
Hayır. SGK’nın güncel açıklamasına göre sigortalının yaptığı iş nedeniyle meslek hastalığına tutulduğunun, yetkilendirilen sağlık hizmet sunucularınca düzenlenen sağlık kurulu raporu ve dayanak tıbbi belgelerin incelenmesi sonucunda Kurum Sağlık Kurulu tarafından tespit edilmesi gerekir. Bu nedenle klinik tanı ile Kurumun hukuki tespiti aynı aşama değildir.
Süreç nasıl başlatılabilir?
Meslek hastalığı şüphesi bulunan kişinin sosyal güvenlik il veya merkez müdürlüğüne başvurması ve gerekli tespit işlemlerinin başlatılması mümkündür. Ayrıca sağlık sistemi ve işveren bildirimleri üzerinden de Kurum süreci gündeme gelebilir. Hangi belgelerin isteneceği hastalığın niteliğine, çalışma geçmişine ve mevcut tıbbi kayıtlara göre değişebilir.
İşverenin bildirim süresi nedir?
Hizmet akdiyle çalışan sigortalının meslek hastalığı hâli işveren tarafından Kuruma bildirilir. SGK’nın güncel açıklamasında işverenin durumu öğrendiği günden başlayarak üç iş günü içinde bildirim yapması gerektiği belirtilmektedir. Bildirim süresinin başlangıcı iş kazasındaki olay tarihinden farklı olarak meslek hastalığının öğrenilmesi olgusuyla bağlantılıdır.
Kurum Sağlık Kurulu neyi inceler?
Kurum Sağlık Kurulu sağlık kurulu raporunu, tıbbi belgeleri ve dosyadaki diğer verileri sosyal güvenlik mevzuatı çerçevesinde değerlendirir. Gerektiğinde işyerindeki çalışma koşulları ve maruziyete ilişkin incelemeler önem kazanabilir. Meslek hastalığının tespiti bu nedenle yalnız hastalık adının belirlenmesine indirgenmemelidir.
Maruziyet süresi nedir?
Maruziyet süresi, belirli bir meslek hastalığının oluşması için zararlı etkenle karşılaşılması gereken asgari çalışma veya etkilenme dönemini ifade eden teknik bir kavramdır. Hastalığın türüne göre farklılık gösterebilir. Çalışma geçmişinin işyeri, görev, kullanılan madde veya ekipman ve maruziyet yoğunluğu yönünden ayrıntılı biçimde çıkarılması gerekebilir.
Yükümlülük süresi nedir?
Yükümlülük süresi, sigortalının meslek hastalığına neden olan işinden fiilen ayrılması ile hastalığın ortaya çıkması arasında mevzuatta kabul edilen azami süreyi ifade eder. Bu kavram tazminat zamanaşımıyla aynı değildir. Meslek hastalığında zamanaşımı ayrı hukuki kurallar çerçevesinde incelenmelidir.
Yükümlülük süresi aşılmışsa süreç tamamen kapanır mı?
5510 sayılı Kanunun 14 üncü maddesi, klinik ve laboratuvar bulguları ile hastalığın mesleki etkenle bağlantısının ortaya konulduğu bazı durumlarda yükümlülük süresi aşılmış olsa bile Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu değerlendirmesine imkân tanıyan özel bir sistem içerir. Bu nedenle yalnız takvim süresine bakılarak dosyanın otomatik reddedileceği varsayılmamalıdır.
Sürekli iş göremezlik geliri ne zaman gündeme gelir?
5510 sayılı Kanunun 19 uncu maddesi iş kazası veya meslek hastalığı sonucu oluşan sürekli iş göremezlik durumunda gelir bağlanmasına ilişkin sistemi düzenler. SGK’nın güncel açıklamalarında Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücünün en az yüzde on azaldığının tespit edilmesi sürekli iş göremezlik geliri açısından temel eşik olarak belirtilmektedir.
Meslek hastalığı tespiti ile tazminat aynı şey midir?
Değildir. Kurumun meslek hastalığı tespiti sosyal güvenlik hakları bakımından merkezi önem taşırken işverene yöneltilen maddi veya manevi tazminat taleplerinde işveren sorumluluğu, kusur, illiyet ve zarar ayrıca değerlendirilir. Meslek hastalığında tazminat sosyal güvenlik gelirinin aynısı değildir.
İşyerindeki çalışma koşulları nasıl ispatlanır?
Görev tanımları, işyeri kayıtları, kullanılan maddeler, üretim süreçleri, risk değerlendirmeleri, ortam ölçümleri, kişisel maruziyet kayıtları, sağlık gözetimi belgeleri ve tanık anlatımları önem taşıyabilir. Özellikle uzun çalışma dönemlerinde kişinin hangi yıllarda hangi riskle karşılaştığı kronolojik olarak gösterilmelidir.
Kurum kararına karşı uyuşmazlık çıkarsa ne yapılır?
Meslek hastalığı, çalışma gücü veya meslekte kazanma gücü kaybına ilişkin değerlendirmelerde sosyal güvenlik mevzuatındaki itiraz ve yargı yolları gündeme gelebilir. Hangi kurulun karar verdiği, uyuşmazlığın hangi tıbbi veya hukuki noktaya ilişkin olduğu belirlenmeden tek bir itiraz yöntemi varsayılmamalıdır. Kararın tebliğ tarihi ve dayanak belgeler korunmalıdır.
Dosya kronolojisi nasıl kurulmalıdır?
İşe giriş, görev ve işyeri değişiklikleri, maruziyet dönemleri, ilk sağlık şikâyeti, hastane başvuruları, sağlık kurulu raporu, Kurum bildirimi, Kurum Sağlık Kurulu kararı ve varsa sonraki oran değişiklikleri tek çizelgede gösterilmelidir. Böylece hastalık ile çalışma arasındaki zaman bağlantısı ve sosyal güvenlik sürecinin hangi aşamada bulunduğu daha açık görülür.
Sonuç
Meslek hastalığında SGK süreci tıbbi belge, çalışma geçmişi ve sosyal güvenlik değerlendirmesinin birlikte yürüdüğü çok aşamalı bir süreçtir. Hastane tanısı, Kurum Sağlık Kurulu tespiti, bildirim, maruziyet ve yükümlülük süreleri birbirinden ayrılmalıdır. Tazminat veya sürekli iş göremezlik talepleri varsa bunların hukuki koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.