Sürekli iş göremezlik, iş kazası veya meslek hastalığı sonrasında sigortalının meslekte kazanma gücünde kalıcı azalma bulunmasıyla bağlantılı sosyal güvenlik kurumudur. Geçici istirahat döneminden farklıdır ve SGK tarafından yürütülen sağlık kurulu değerlendirmesine dayanır. Bu sosyal güvenlik geliri ile özel hukukta hesaplanan maddi tazminat birbirinden ayrılmalıdır.
Sürekli iş göremezlik geliri nedir?
SGK’nın güncel açıklamasına göre iş kazası veya meslek hastalığı sonucu ortaya çıkan hastalık veya engellilik nedeniyle, yetkili sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurulu raporları esas alınarak Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü en az yüzde 10 azalmış bulunan sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanabilir.
Hastane raporu tek başına yeterli midir?
Sağlık hizmeti sunucusunun düzenlediği rapor tıbbi değerlendirme bakımından temel belgedir; ancak sosyal güvenlik yönünden sürekli iş göremezlik derecesinin tespiti Kurum sistemindeki sağlık kurulu değerlendirmesiyle tamamlanır. Bu nedenle hastane raporunda yazan her oran, otomatik olarak SGK sürekli iş göremezlik derecesi olarak kabul edilmemelidir.
Yüzde 10 sınırı ne ifade eder?
SGK sürekli iş göremezlik gelirinde meslekte kazanma gücü kaybının en az yüzde 10 olarak tespit edilmesini arar. Daha düşük bir oran sosyal güvenlik yönünden bu gelir için yeterli olmayabilir. Bununla birlikte özel hukukta bedensel zararın ekonomik etkisinin değerlendirilmesi ayrı kurallara tabi olduğundan iki sistem birbirine karıştırılmamalıdır.
Tam ve kısmi iş göremezlik nasıl ayrılır?
Sosyal güvenlik mevzuatında sürekli iş göremezlik derecesine göre tam veya kısmi gelir hesabı yapılır. SGK’nın güncel bilgilendirmesinde tam iş göremezlikte günlük kazanç üzerinden yüzde 70 esaslı formül; kısmi iş göremezlikte ise bu tutarın sürekli iş göremezlik derecesiyle ilişkilendirildiği sistem açıklanmaktadır.
Gelir ne zaman başlayabilir?
SGK açıklamasına göre sürekli iş göremezlik geliri, geçici iş göremezlik ödeneğinin sona erdiği tarihi izleyen ay başından; geçici iş göremezlik tespit edilemeden doğrudan sürekli iş göremezlik durumu ortaya çıkmışsa ilgili sağlık kurulu rapor tarihini izleyen ay başından başlatılabilir. Somut Kurum işlemi ve rapor tarihleri ayrıca kontrol edilmelidir.
Geçici iş göremezlikten farkı nedir?
Geçici iş göremezlik, yetkili hekim veya sağlık kurulunca verilen belirli istirahat süresince çalışamama halidir. Sürekli iş göremezlik ise kazanın veya meslek hastalığının kalıcı meslekte kazanma gücü kaybı bırakmasıyla ilgilidir. Aynı dosyada önce geçici iş göremezlik ödeneği, daha sonra sürekli gelir gündeme gelebilir.
Geçici dönem hakkında
Geçici İş Göremezlik
rehberini inceleyebilirsiniz.
Prim günü şartı var mıdır?
SGK’nın iş kazası ve meslek hastalığı bilgilendirmelerinde bu sigorta kollarından sağlanan haklar bakımından genel bir prim günü sınırı bulunmadığı açıklanmaktadır. Bununla birlikte sigortalılık statüsü ve özellikle bazı 4/b durumlarında prim borcu gibi özel koşullar ayrıca incelenebilir.
Sürekli gelir maddi tazminatın tamamı mıdır?
Hayır. SGK’nın bağladığı gelir sosyal sigorta hakkıdır. İşveren veya başka sorumlulara yöneltilebilecek özel hukuk maddi tazminatı ise gerçek zarar, kusur, kazanç ve diğer sorumluluk unsurlarına göre değerlendirilir. Sosyal güvenlik gelirinin özel hukuk hesabındaki etkisi ayrıca belirlenmelidir.
Genel zarar hesabı için
Maddi Tazminat
sayfasını inceleyebilirsiniz.
Kontrol muayenesi veya oran değişikliği olabilir mi?
Sağlık durumunun zaman içinde değişmesi veya Kurumca yeniden değerlendirme yapılması sürekli iş göremezlik derecesinin gelecekte yeniden incelenmesini gündeme getirebilir. Bu nedenle yalnız ilk oran değil, kesinleşmiş Kurum işlemleri ve sonraki kontrol kayıtları da dosyada takip edilmelidir.
Meslek hastalığında da aynı sistem uygulanır mı?
Sürekli iş göremezlik geliri yalnız iş kazasına özgü değildir; meslek hastalığı sonucu kalıcı meslekte kazanma gücü kaybı oluştuğunda da sosyal güvenlik mevzuatı kapsamında gündeme gelebilir. Öncelikle hastalığın mesleki niteliği ve tıbbi bağlantısının tespiti gerekir.
Hangi belgeler önemlidir?
- İlk tedavi ve sağlık kurulu raporları,
- Kurum Sağlık Kurulu kararları,
- Geçici iş göremezlik raporları,
- SGK gelir bağlama kararları,
- İş kazası veya meslek hastalığı dosyası,
- Kontrol muayenesi kayıtları,
- Ücret ve prime esas kazanç bilgileri.
Sonuç
Sürekli iş göremezlik incelemesinde tıbbi rapor, Kurum Sağlık Kurulu tespiti, yüzde 10 eşiği, gelir başlangıç tarihi ve sigortalılık statüsü birlikte değerlendirilmelidir. SGK gelirinin özel hukuk tazminatıyla aynı şey olmadığı özellikle ayrılmalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Sağlık kurulu ve Kurum kararları somut hak sahipliğini belirler.
Sürekli iş göremezlik derecesi neden zaman içinde değişebilir?
Sağlık durumunun iyileşmesi, kötüleşmesi veya yeni tıbbi bulguların ortaya çıkması halinde Kurum mevzuatı çerçevesinde yeniden değerlendirme gündeme gelebilir. Bu nedenle dosyada yalnız ilk sağlık raporunun değil, daha sonraki Kurum Sağlık Kurulu kararlarının ve varsa kontrol muayenesi sonuçlarının da dikkate alınması gerekir. Gelir bağlama işleminin dayandığı güncel derece açıkça belirlenmelidir.
Tıbbi oran ile ekonomik zarar neden aynı kabul edilmez?
Sosyal güvenlikte tespit edilen meslekte kazanma gücü kaybı derecesi belirli Kurum haklarının uygulanmasında kullanılır. Özel hukukta ise bedensel zararın kişinin gerçek çalışma ve kazanç kapasitesi üzerindeki etkisi, gelir yapısı ve sorumluluk koşullarıyla birlikte incelenir. Bu nedenle sosyal güvenlik oranının özel hukuk zarar hesabında hiçbir değerlendirme yapılmadan tek başına nihai zarar oranı olarak kullanılması iki farklı sistemi birbirine karıştırabilir.
Gelir bağlama kararı dosyada nasıl kontrol edilmelidir?
Kararda esas alınan iş kazası veya meslek hastalığı, sürekli iş göremezlik derecesi, başlangıç tarihi ve hesaplanan gelir unsurları açık biçimde ayrıştırılmalıdır. Sonradan düzeltilmiş veya değiştirilmiş Kurum kararı bulunuyorsa hangi kararın güncel olduğu da kontrol edilmelidir.